bir hücrede ömür tüketirken bile kişinin hayal gücü, gönlü -ya da hangi kavramı seviyorsanız- zengin ise orayı bir tatil köyü kılabilir! ya da elimizdeki önemli değil, onlara bakış açımız önemli… buna benzeyen salıkları duymuşsunuzdur. ben de savundum bunları, savunuyorum da kısmen. platon’un idealizmine hiç bulaşmadan yaşamak zaten ne mümkün!
yani dış dünya önemli değildir, onu içinde yeniden yaratıyorsun ve yaratırken daha tatlı, daha sevimli, daha yaşanası kılabilirsin… iddia bu. belirli bir düzeye kadar doğru olsa da son zamanlarda dış dünyaya verdiğim önem artmaya başladı. izah edeyim;
bizler deneyimsel mahluklarız. gözden gelenlerle, kulaktan gelenler ve şu duyu ve bu duyu derken, bunlar bize bir eşsiz deneyim olarak ulaşır. yani deneyim, duyuların toplamı değil, etkileşime girmişi. ben denizi izlerken düşüncelere dalıyorumdur. o düşüncelere pek tabii deniz izlemezken de dalabiliyorumdur belki kısmen ama o denizi o şekilde izlerkenki dalışım çok özeldir, çok eşsizdir. ya da filanca kafede kahvemi yudumlarken düşünebildiğim şeyleri evde otururken simüle edemeyebilirim. o moda sokmaya çalışırım kendimi ama bir yere kadar mümkündür bu. o koku, o ses, o tat başkadır, başka bir hale sokar insanı…
kemal sunal’ın “atla gel şaban” filminde karakter at yarışı oynarkenki ortamı yaratmak için özel emekler sarf eder. komik bir dille, çok doğru bir şeyi anlatır aslında o sahne.
aslında biz deneyime para veririz. bir kafeterya bize bir deneyim sunar, kahve değil. kahveni evde de içebilirsin. oradaki bardağın tadı, gelen giden insan profilleri, ortamın kokusu, sesi, orada yapılan kahvenin tadı gibi bir dolu şey bizi orada farklı hissettirir. verdiğimiz para bir kahve masrafının on katıdır belki ama deniz kenarında içtiğimiz o kahveyi içerken düşünebildiklerimizi başka zaman düşünemiyoruzdur istesek bile.
yani özetle, dış dünya fakirken -mesela bir hapishanedeyken- elbette bir şeyleri iç dünyamda yaratmak zorundayımdır ama güzelliği dış dünyada bulma imkanım varsa, iç dünyamın enerjisini daha iyi yerlere sarf edebilirim; mesela güzeli daha güzel kılmaya.
kanaatiniz nedir?